تیپ‌های بدنی (سوماتوتایپ‌ها) در دههٔ ۱۹۴۰ توسط شلدون معرفی شدند و امروزه به‌صورت اِکتومورف، مزومورف و اندومورف شناخته می‌شوند. این تقسیم‌بندی یک ابزار توصیفی کلی است، نه یک قانون قطعی؛ بیشتر افراد ترکیبی از دو یا سه تیپ هستند و ژنتیک، سن، تغذیه و تمرین هم نقش مهمی دارند.
۱. اکتومورف (Ectomorph) — لاغر و کشیده
ویژگی‌ها: استخوان‌بندی باریک، شانه‌های نسبتاً باریک، اندام‌های بلند، چربی بدن پایین، متابولیسم سریع. چالش‌ها: دشواری در افزایش وزن و عضله، نیاز بیشتر به کالری و استراحت. توصیهٔ تمرینی: تمرین مقاومتی با وزنه‌های سنگین‌تر و تکرار کم‌تر، حجم تمرین کنترل‌شده، استراحت کافی؛ هوازی زیاد توصیه نمی‌شود. تغذیه: کالری مازاد، پروتئین کافی، وعده‌های مکرر.
۲. مزومورف (Mesomorph) — عضلانی و متناسب
ویژگی‌ها: شانه‌های پهن، کمر باریک، عضله‌سازی آسان، چربی بدن متوسط تا کم. مزیت: پاسخ خوب به تمرین مقاومتی و حفظ ترکیب بدنی. توصیهٔ تمرینی: ترکیبی از تمرین قدرتی و هوازی؛ بدن به تنوع تمرین خوب پاسخ می‌دهد. تغذیه: تعادل کالری و پروتئین کافی برای حفظ و افزایش عضله.
۳. اندومورف (Endomorph) — حجیم و گرد
ویژگی‌ها: استخوان‌بندی پهن‌تر، تمایل به ذخیرهٔ چربی به‌ویژه در ناحیهٔ شکم و لگن، متابولیسم کندتر. چالش‌ها: افزایش چربی آسان‌تر، نیاز به کنترل کالری و فعالیت منظم. توصیهٔ تمرینی: ترکیب تمرین مقاومتی برای حفظ عضله + هوازی منظم؛ افزایش فعالیت روزانه. تغذیه: کنترل کالری، پروتئین کافی، کاهش قند و چربی اشباع.
نکات مهم
تیپ بدنی سرنوشت نیست: با تمرین و تغذیه می‌توان ترکیب بدنی را تغییر داد. اکثر افراد ترکیبی‌اند: مثلاً «اکتومزومورف» یا «اندومزومورف». برای برنامه‌ریزی، مهم‌تر از تیپ بدنی: هدف، سابقهٔ تمرین، سلامت، ترجیحات و سبک زندگی است.